|
Page update 05-31-04
|
|
FAQ
ZELFSTANDIGHEID
|
|
Deze FAQ is ontstaan uit een enquête waarin we enkele praktische vragen hebben gesteld omtrent het onderwerp zelfstandigheid. De antwoorden zijn erg divers en hebben we ook zoveel mogelijk geprobeerd deze in de deze FAQ terug te laten komen om tegemoet te komen aan een zo breed mogelijk lezerspubliek Voor deze onderwerpen geld altijd dat iedereen uniek is en dat er zeker niet de voor jou goede oplossing bij hoeft te staan. Mocht je zelf wat kunnen toevoegen aan deze FAQ dan ontvangen we graag een mail .
1. Hoe hou je je thuisadministratie bij? Door het gewoon te doen, eventueel met iemand erbij die het al weet. Door het te doen krijg je er greep op. Bij het invullen van formulieren moet je er rekening mee houden met het feit dat er vaak onzin vragen bij staan. Deze vragen kun je overslaan of er het eerste antwoord op geven wat je opkomt. Dit geldt ook voor vragen die je niet begrijpt. Als het echt belangrijk is dan bellen ze wel. Maak eerst een zwart/wit kopie van belangrijke formulieren. Vul daarna de kopie in om mee te oefenen. Loop dan met je ouders/begeleiding de kopie na op eventuele fouten. Daarna kun je het origineel invullen en op de post doen De jaarlijkse belastingaanslag kun je het beste met behulp van een belastingdiskette invullen. De belastingdiskette van Elsevier is wel goed. Dat programma is voorzien van duidelijke helpteksten en overzichtelijke menu’s maar ook die van de belastingdienst werkt goed. Wat je ook kunt doen is met de belastingdienst een afspraak maken (bellen!) om je te helpen bij het invullen van alle noodzakelijke gegevens. In dat geval krijg je eerst een brief opgestuurd waarin staat welke gegevens je mee moet nemen. Op het moment van de afspraak beland je in een openbare ruimte met tegenover je een belastingmedewerker met een laptop. Die medewerker vult dan aan de hand van je gegevens je aangifte op zijn laptop in. Als je wilt kun je om een uitdraai vragen zodra de belastingmedewerker je gegevens in zijn computer verwerkt heeft. Daarna kun je kiezen of je belastingaangifte meteen verwerkt moet worden of dat je deze zelf op wilt sturen Voor hulp bij de verwerking van je overige administratie kun je ook terecht bij de plaatselijke Sociaal Raadslieden. Dit zijn gemeentelijke instanties die te vinden zijn in de grote steden. Of er een vestiging van Sociaal Raadslieden bij je in de buurt zit, kun je opzoeken via een zoekmachine op het internet Trek een vaste dag per week uit om je administratie onder handen te nemen. Betrek er desnoods iemand anders bij om je te stimuleren. Dit kun je doen als er één keer per week een woonbegeleider bij je langskomt Maak een samenvatting van je persoonlijke gegevens op één A4-tje. Zodoende
kun je telkens heel snel je formulieren invullen. Maak een afspraak met de instantie waarvan de formulieren afkomstig zijn om je te helpen je formulieren in te vullen Je kunt voor binnenkomende post onderscheid maken tussen "te
beantwoorden" en "niet te beantwoorden" post. De "niet te
beantwoorden" post is vaak het meeste: bankafschriften, GAK formulieren,
folders, buurtkrantjes, enz. 2. Hoe voorkom je dat je interieur bedolven raakt onder het papier? Zorg ervoor dat alles een eigen plek heeft. Hou dus ruimte over in je interieur. Investeer tijd en geld in een goed opbergsysteem. Wees hier erg kritisch in en neem hierin nooit meer halve maatregelen. Het gevolg is dat je eigenlijk bijna nooit meer iets kwijt bent. Haal een NEE-JA of NEE-NEE sticker bij het gemeentehuis en plak die op je brievenbus. Dit scheelt een enorme hoop rommel. Ben je een liefhebber van reclameblaadjes en/of regionale krantje? Dan zul je voor jezelf moeten uitmaken wat je het belangrijkste vindt Gooi geen papier op de grond, dit is een slechte gewoonte. Pas er dus mee op dat je die gewoonte niet gaat ontwikkelen als je net op jezelf woont. Oud papier en kartonnen verpakkingen kun je in een plastic tas die aan de verwarming in de hal van je entree hangen. Raakt de tas vol, dan kun je hem op een dag zo meenemen naar buiten toe, naar de papiercontainer Sorteer je papieren in multomappen. Kies voor zakelijke, zwarte mappen, dat staat netjes in je interieur. Als je dikke mappen neemt, raken die niet zo snel vol. Maar kies een opvallend gekleurde map voor je echt belangrijke documenten: paspoort, jaaropgaven GAK, inschrijfbewijzen van het arbeidsbureau enz. 3. Stel, je steek veel tijd in onbelangrijke zaken, terwijl dat ten koste gaat van belangrijker zaken. Hoe kun je daar beter mee leren omgaan? Stel prioriteiten: schrijf een lijstje met twee kolommen: zet in de ene kolom de dingen die je belangrijk vindt maar op zich kunnen laten wachten. In de andere kun je de urgente zaken schrijven die je beter direct kunt uitvoeren. Voer eerst de handelingen in de kolom "urgent" uit Leer jezelf zakelijk te denken: als ik hier nu tijd in steek krijg ik daar meer voor terug dan als ik mijn tijd in iets anders steek Betrek andere mensen in dit probleem of leg het aan anderen voor. Veel mensen, autistisch of niet, hebben moeite met het stellen van prioriteiten. Je kunt dit brengen als een algemeen gespreksonderwerp. Het lucht vaak al op om erover te praten Soms ben je totaal gefocust op iets onbelangrijks waardoor je iets belangrijks dat alleen op een bepaald tijdstip uit het oog verliest. Pas als het te laat is heb je het in de gaten. Dan is het handig om een alarm in te stellen waardoor je uit die trance gehaald wordt. Zit je veel achter de PC, dan kun je het chatprogramma ICQ gebruiken. Hierin zit namelijk een reminder functie. Een kookwekker gebruiken kan ook, met een briefje erbij wat je ook alweer moest doen. Als je voor nog de deur uit moet om iets belangrijks te doen, kun je alvast je buitenkleding (schoenen en jas) aantrekken, nog terwijl je eerst nog iets anders wilt gaan doen in huis Het is het beste voor jezelf te bepalen wat echt belangrijk is en wat niet. Probeer van te voren proberen in te schatten hoe belangrijk iets is en hoeveel tijd je hieraan wilt besteden en je hieraan proberen te houden. Als je op je werk te horen krijgt dat een bepaalde klus belangrijk is, dan wil dat nog niet zeggen dat je je af en toe niet eens hoeft te ontspannen (zo om de twee uur). Ontspannen is ook belangrijk! 4. Stel, er zijn vaak perioden van "energieloosheid", waardoor je allerlei zaken steeds meer voor je uitschuift en die zich beginnen op te stapelen. Wat kun je hieraan doen? Dat kan samenhangen met je stemming/helderheid/cognitie, die is 's avonds gewoon beter! Ben je er ’s morgens niet zo bij, dan kun je de simpele/geestdodende huishoudelijke en computerkarweitjes doen. Of ga in het weekend om negen uur 's ochtends boodschappen doen. Dan zit je al in een ik doe iets ritme. Met die drive kan je meer dingen doen die dag en mag je als je alles af hebt de volgende dag vrij nemen Het is ook verstandig dat je een goed overzicht houdt op die zaken die je aldoor voor je uitschuift. Een agenda helpt hierbij goed. Vermijd zoveel mogelijk losse briefjes. POST-IT plakbriefjes kun je wel gebruiken, maar plak deze dan in je agenda zodat al je taakjes netjes bij elkaar staan. Hou deze zaken bij voorkeur duidelijk in het zicht In deze periodes kun je je beperken tot alleen het hoogst noodzakelijke en gewoon niet te beginnen aan andere dingen. Probeer altijd een overlevingscenario voor ogen te hebben en doe in principe nooit meer dan strikt noodzakelijk Als je een begeleider hebt, kun je hiermee expliciet afspreken om op een vaste dag per week of maand in zijn nabijheid je administratie af te werken 5. Als je heel vaak heb de neiging hebt erg laat op bed te gaan, raakt je dag en nacht ritme compleet verstoord. Hoe los je dat op? Deze vraag is lastig te beantwoorden. Iedereen moet voor zichzelf leren uitvinden wat voor hem/haar het beste dag/nachtritme is Het probleem van laat naar bed gaan is deels een kwestie van prikkels. Probeer te voorkomen dat je na een bepaald tijdstip geen nieuwe prikkels meer krijgt. Geen TV meer kijken, niet langer achter de computer en ook geen andere bezigheden. Heb je toch behoefte aan afleiding of ben je te onrustig om te gaan slapen, dan kun je met een boek in bed gaan liggen. Zo ben je toch nog bezig, maar op een passieve manier. Dit werkt echt ontspannend. Strips lezen kan natuurlijk ook. Je wordt er vanzelf moe van. Op vaste tijden naar bed gaan en er op vaste tijden weer uit komen is het beste middel om je regelmaat in balans te houden. Wees hard voor jezelf. Ga je doordeweeks een nacht lang door met chatten en op 3 uur naar bed, hou dan je wekker gewoon op 7 uur ingesteld staan als dat je normale wekkertijd is! Gebruik een wekkerradio met de radio aan wanneer het alarm afgaat, in plaats van de zoem/beltoon van de wekker. Aan die standaard alarmtoon wen je namelijk na verloop van tijd, zodat je er dwars doorheen kunt slapen Probeer ook regelmatig en op vaste tijden te blijven eten. Je dag –en nachtritme wordt namelijk sterk beïnvloed door je stofwisseling. Neem voor de zekerheid 30 minuten voor het slapengaan geen voedingsmiddelen meer in (hooguit een glas water) Er zijn mensen die een homeopathisch slaapmiddel gebruiken, zoals Melatonine. Met zo’n middel kun je meer greep krijgen op je waak -en slaapritme. Om tot rust te komen helpt het natuurlijke rustgevende middel valeriaan ook vaak goed. 6. Misschien heb je iemand nodig die je constant achter de vodden aanzit, omdat je anders raak kompleet je regelmaat kwijt raakt. Waar kun je hulp vinden? Voor deze gevallen kun je ook de hulp van een psycholoog inroepen. Je kunt met zo iemand bijvoorbeeld afspreken één of twee keer per week langs te komen ter controle Als je een woonbegeleider of interieurverzorger hebt, om je af en toe ergens toe aan te sporen, op een manier waar je het hier zelf mee op eens bent, natuurlijk Een beloning met jezelf afspreken kan ook helpen. Bv. Eerst de afwas doen en dan lekker onderuit met een goed boek en een lekker drankje of hapje 7. Hoe voorkom je dat je teveel geld uitgeeft? Wat is de beste manier om je rekeningen bij te houden? Of je nu wel of niet thuis een PC hebt: leer met Internet om te gaan. O.a. de website van de postbank biedt de functie Girotel aan. Hiermee kun je gratis een overzicht van je bankafschriften opvragen Niet kopen op krediet. Een schatting op jaarbasis maken. Automatisch sparen.. Huur, gas en licht en premie ziektekostenverzekering automatisch laten overmaken. Tijdig gas terugnemen als je merkt dat je aan het eind van de maand rood komt te staan, dan wordt het tijd om een maandje of twee heel zuinig aan te doen om er weer bovenop te komen Hou aparte lijsten bij van uitgavenposten bij die flink uit de hand kunnen lopen. Ben je bijvoorbeeld wild van computers en/of kleding, dan is het handig om hier een vast maandbedrag voor vast te stellen. Probeer ook bij te houden hoe hoog je maandelijkse je vaste lasten zijn. Hier kun je je flink op verkijken! Met de jaarwisseling heb je een hoop extra verplichte lasten (gemeentebelasting, water/gas/elektrisch, hondenbelasting, belastingformulier, enz.). Maak vooraf een begroting van uitgaven voor de komende week en hou een reservebedrag achter de hand voor als er iets mis gaat. Als je aan het einde van de week niet uitkomt moet je dus teren op de spreekwoordelijke 3 dagen witte bonen in tomatensaus. Zorg dat dit dus niet gebeurd. En spreek nooit het geld voor de volgende week aan. Heb je geld over, dan kun je er wat leuks mee doen Laat je pinpas thuis liggen. Wel op een vaste plaats natuurlijk. Betaal bepaalde kostenposten meer en meer met cash geld. Dan merk je het gelijk als je teveel uitgeeft. Voor de extra uitgaaf moet je dan eerst naar huis om je pinpas te halen, en ondertussen kun je beter nadenken of je het wel wilt. Zo ben je minder impulsief bezig 8. Welke faciliteiten heb je tot je beschikking als je behoefte hebt aan training in zelfstandig wonen? Ten eerste zul je waarschijnlijk nog heel lang afhankelijk zijn van de steun van je ouders. Dat is geen schande. Het is zelfs heel gebruikelijk. Autistisch of niet, een miniem aantal mensen ondervindt totaal geen enkel probleem wanneer ze op zichzelf gaan wonen Ook kun je hiervoor kun terecht bij de SPD (Sociaal Pedagogisch Dienst), RIAGG of RIBW (Regionaal Instelling Beschermd Woonvorm). Er gelden echter wel lange wachtlijsten Het ATN in Groningen is momenteel bezig met een experiment waarbij een paar
hulpverleners woonbegeleiding aan mensen met een vorm van autisme in een
bepaalde regio. Deze hulpverleners vervullen een neutrale rol. De doelstelling
van dit project is een oogje in het zeil te houden of alles goed gaat. Van de
cliënt wordt verwacht dat hij of zij zich al heel zelfstandig kan redden, maar
wel regelmatig advies, een steuntje in de rug of gewoon wat aanspraak nodig
heeft. 9. Is het verstandig te leren autorijden als je autisme hebt? Een vrij groot aantal van de hoger functionerende personen met een aan autisme verwante handicap kan autorijden. Niettemin is het wel een goed idee om op je formulier Eigen Verklaring die je voor je met je rijexamens moet invullen te vermelden dat je Asperger Syndroom en moeite met prikkelverwerking hebt. Daarvoor heb je de bevestiging van een aparte huisarts (dus niet die van jezelf) nodig voor een bevestiging dat je kunt autorijden. Dit kan voor een maandje uitstek zorgen. Maar dan heb je je al wel ingedekt wanneer je een ongeluk zou veroorzaken tijdens je rijlessen! Laat je in elk geval niet weerhouden door goedbedoelde adviezen in de trant van: jij bent autistisch, dus je bakt er toch niets van. Of: als het niet in één keer lukt met rijlessen, dan kan dat heel goed door het autisme komen en kun je er beter mee ophouden. Niet iedereen met autisme kan autorijden, maar er zijn ook genoeg niet-autisten die dat niet kunnen Gebruik dat wat je weet over autisme uitsluitend om eventuele problemen te verklaren en hier een oplossing voor te vinden. Het duurt voor mensen met een vorm van autisme bijvoorbeeld langer om te leren autorijden. Dit komt deels doordat het aanleren van automatismen niet zo snel verloopt. Ook is er een groter probleem met het verdelen van alle aandacht die aan het verkeer geschonken moet worden. Maar dit laatste punt levert steeds minder problemen op, naarmate steeds meer handelingen een automatisme beginnen te worden. 10. Bijna niemand wil zijn of haar hele leven afhankelijk blijven van het ouderlijk huis. Daarom willen de meeste van ons op een gegeven moment graag zelfstandig gaan wonen. Hoe realistisch is deze houding? Het feit dat je autistisch bent wil nog niet zeggen dat je jezelf moet gaan weerhouden je eigen grenzen te gaan verkennen. Van tevoren kun je nooit van jezelf inschatten of je je wel of niet goed zult kunnen redden met zelfstandig wonen. Dit is en blijft puur een kwestie van uitproberen Vereenzaming kan je erg opbreken als je een vorm van autisme hebt. Niettemin kun je hier wel wat tegen doen. Humanitas is in tal van plaatsen druk doende met hulp van vrijwilligers vriendschapskringen op te zetten voor mensen met aan autisme verwante handicaps. In Groningen is er zo’n vriendschapskring die op vrijdagavond tweewekelijks iets organiseert. Het gaat dan om gezellige avonden om te gaan zwemmen, biljarten, video kijken, bordspelen te doen, schaatsen, luisteren naar een gastspreker of een creatieve werkstukken maken. Deze vriendschapskring bestaat uit voornamelijk jongvolwassenen met een gemiddelde tot bovengemiddelde intelligentie. Een hoop ouders van autistische kinderen zien hun kroost niet zo 1-2-3 zonder begeleiding zelfstandig wonen. Niettemin weten een hoop mensen binnen het autisme spectrum zich vrij goed te redden, vooral qua huishouden. Er zijn er die bij het zien van elk stofje meteen naar de kruimeldief grijpen. Bovendien zijn er ook genoeg niet-autisten die er zelfstandig wonend een enorme bende van kunnen maken. Met sociale vaardigheid heeft dat dus niet veel van doen Als je bij jezelf merkt dat het je aan de zelfdiscipline ontbreek om je huishouden goed te (blijven) runnen, dan zijn er wel een aantal trucjes voorhanden. Nodig bijvoorbeeld regelmatig mensen thuis uit (als je dit tenminste goed kunt verdragen). Daardoor wil je van tevoren toch even je huis netjes maken. Vergeet daarbij vooral de WC niet. Ook de entree van je woning schoonhouden is belangrijk. Ruim ook je bankstel op als daar allerlei rotzooi op ligt en je bezoek verwacht Je kunt met je ouders afspreken dat je van hun bepaalde taken mag overnemen, bijv. zelf afwassen, zelf eten koken. Zo leer je zelfstandig wonen Wat woonwerkgemeenschappen aangaat: niet iedere persoon van autisme wil daar gaan wonen. Er zijn autisten die zich liever onder normalen begeven, omdat zij vinden dat zich aan hun lotgenoten niet kunnen optrekken Een woonwerkgemeenschap heeft ook een zekere beperking van je vrijheid tot gevolg. In zo’n gemeenschap gelden bepaalde regels, normen en waarden. Daar moet je tegen kunnen. Dat gaat niet iedereen even goed af 11. Stel dat je van jezelf merkt dat je jezelf begin te verwaarlozen als je het erg druk hebt met werk. Waardoor je interieur verslonst, gezond eten erbij inschiet en ook voor lichamelijke verzorging de aandacht verflauwt. Hoe red je je uit deze situatie? Pak het bij de bron aan. Zorg dat je het minder druk krijgt met je werk. Realiseer dat al het andere geen echte oplossing is. Niettemin kun je niet altijd onder je werk uit. Daarom staan hieronder wat meer tips Nodig vaak mensen uit waar je het huis netjes voor wilt hebben Lichamelijke verzorging hoort in je ochtend ritueel, zorg dat het er in zit Verzin makkelijke, snelle en toch gezonde recepten voor jezelf: Vaste tijdstippen aanhouden. Elke ochtend douchen, een keer in de week stoffen en zuigen, een keer per dag afwassen. Gezond eten kan ook met boterhammen met kaas en appels. Probeer op drie of vier vaste dagen echt te koken. Voor meer informatie, zie de voedingsschijf Vraag met enige regelmaat aan collega’s op je werk of ze vinden dat je er goed en gezond uitziet. Van jezelf valt je dit niet altijd op! Vooral qua kleding kun je goed bij vrouwen terecht, die merken het vaak als er op je kleding iets aan te merken valt en maken er ook het snelst opmerkingen over (bijvoorbeeld als je gulp open staat) De algemene kledingcodes zijn simpel: in de winter donkere kleding en in de zomer lichte kleding. Het staat heel degelijk als je riem een vergelijkbare kleur heeft als je schoenen. Idem voor je sokken en (onder)hemd/trui. Blauwe spijkerbroeken staan zowel in de winter als in de zomer goed. Wellicht kun je je kledingkast op deze kledingcodes gaan inrichten zodat je altijd goed kiest als je even snel nieuwe kleding aan wilt trekken GA OOK NAAR POINT OF VIEW OF HET FORUM
|
